Actualiteiten

Na de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 begonnen oud-krijgsgevangenen met de inventarisatie van de graven van krijgsgevangenen die bij de aanleg van de dodenspoorweg in Birma en Thailand zijn omgekomen. Achtereenvolgens werden de diverse locaties langs de spoorweg bezocht door de geallieerde gravendiensten en werden de stoffelijke resten van de omgekomen krijgsgevangen opgegraven en overgebracht naar erevelden, in Birma op het ereveld Thanbyuzayat en in Thailand op de erevelden Chungkai en Kanchanaburi. Ondanks dat de werkzaamheden snel na beëindiging van de Tweede Wereldoorlog plaatsvonden, konden vele tijdelijke begraafplaatsen al niet meer gelokaliseerd worden. Deze waren als het ware door het oerwoud ‘opgeslokt’. Honderden graven van geallieerde krijgsgevangenen, waaronder die van 73 Nederlanders, werden niet meer teruggevonden. Voor deze slachtoffers kon op één van de erevelden geen graf worden ingericht. Namen zijn voor nabestaanden altijd en steeds weer het enige dat nog overblijft als zichtbare, voelbare en herdenkbare herinnering aan hen, hun dierbare familieleden, die hun leven gaven in de oorlog. Namen op een graf zijn belangrijk. Namen van diegenen zonder graf moeten eveneens zichtbaar zijn daar waar mensen bijeen komen om werkelijk te kunnen herdenken. Dit initiatief wordt gesteund door de Stichting Herdenking Birma-Siam Spoorweg en Pakan Baroe Spoorweg (SHBSS). Deze Stichting organiseert voor veteranen en hun nabestaanden een reis naar Thailand in dezelfde periode.

Via het Slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting krijgt u een overzicht van de namen. Klik op de onderstaande link. Kies bij categorie voor Onbekend Thai/Burma. Klik op verfijn en voer de zoekopdracht uit.

Heeft u op- en/of aanmerkingen op deze lijst, neemt u dan zo snel mogelijk contact op met de Oorlogsgravenstichting.

Op 2 juni 1942 bij de opening van het Engelandvaardershuis Oranjehaven droeg Koningin Wilhelmina voor het eerst een witte margriet op het revers. Nadien volgden velen haar voorbeeld. Het viel haar echter op dat dit margrieten waren met een goud hart. Een bloem die, in tegenstelling tot die met een wit hart, gewoon in de natuur voorkomt. Omdat het de Engelandvaarders zelf waren die dit deden, respecteerde zij dat. Na de geboorte van Prinses Margriet gaf Koningin Wilhelmina op 21 januari 1943 een radiorede waarin zij de keuze voor deze naam uitlegde. Prinses Juliana en Prins Bernhard wilden zo een band leggen tussen het volk in het bezette koninkrijk en de pasgeboren prinses. Maar bovenal, zo vertelde zij, was de naam margriet een hulde aan de nagedachtenis van de Nederlandse oorlogsdoden, waar ook ter wereld gevallen. Toen Koningin Wilhelmina begin 1945 door het bevrijde Zeeuws-Vlaanderen reisde, bezocht zij de plek waar tijdens de oorlog verzetsstrijders stierven. Daar nam zij de margriet van haar mantel en legde die op de executieplaats. Bij de opening van het ereveld Loenen in 1949 plaatste zij een krans in de vorm van een margriet onder het Wandbord Engelandvaarders in de kapel.

Bij het 65-jarig bestaan van de Oorlogsgravenstichting in 2011 hebben wij onze doelstelling iets verbreed. De ereplicht om bij voortduring het oorlogsgraf te onderhouden van hen die hun leven gaven zodat wij in vrede en vrijheid veilig kunnen leven, blijft onveranderd als uitgangspunt gelden. Het besef dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend is en dat daar in het verleden grote offers voor zijn gebracht, dient te worden bevorderd en onderhouden. Het oorlogsgraf vertolkt hierbij een bijzondere rol. De vrij vertaalde uitspraak van Albert Schweitzer: ‘Het beste pleidooi voor de vrede is een oorlogsgraf’ is hiervoor de leidraad.

Om de aandacht voor het individuele oorlogsgraf in de maatschappij te verankeren, hebben wij het project ‘Adopteer een oorlogsgraf voor scholen’ opgezet. Een school kan lokaal 1 of meerdere oorlogs-graven adopteren. In bijna elke plaats in Nederland bevindt zich wel een oorlogsgraf dat voor adoptie in aanmerking komt. Naast een Nederlands oorlogsgraf kan dit ook een graf zijn van een geallieerde militair dat in beheer en onderhoud is van de Oorlogsgravenstichting. Met de symbolische zorg voor een adoptiegraf komt de oorlog ‘dichterbij’ en kan zo een 'gezicht' krijgen. Leerlingen worden direct betrokken bij de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en de perioden daarna. Zij worden bewust gemaakt van verschillende actuele thema's waaronder democratie, vrede en vrijheid.

Daarnaast vinden wij het belangrijk dat de verhalen over de oorlogsslachtoffers worden vastgelegd om die aan komende generaties te kunnen doorgeven. Hiervoor hebben wij de websites ‘Een leven verloren’ en ‘Het verhaal bewaard’ laten maken.

Het Jaarbericht wordt automatisch toegestuurd aan begunstigers van de Oorlogsgravenstichting. Meer informatie over het begunstigerschap vindt u op de pagina Begunstigen.

De meest recente Jaarberichten van de Oorlogsgravenstichting zijn ook online te raadplegen.

Op 13 september 1946 werd op initiatief van Dr. A. van Anrooy de Oorlogsgravenstichting opgericht met als doel om de graven van Nederlandse oorlogsslachtoffers aan te leggen, in te richten, te verzorgen en te onderhouden, als erkenning van hen die hun leven waagden, uit respect tegenover hun nabestaanden en als waarschuwing voor toekomstige generaties dat vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend is.

Hare Majesteit Koningin Wilhelmina werd destijds bereid gevonden als beschermvrouwe te fungeren. Sindsdien is het beschermvrouwschap van de Oorlogsgravenstichting verbonden aan het koningschap.

‘De Oorlogsgravenstichting waardeert de hechte band met het Koningshuis zeer en wij zijn er trots op dat Koning Willem-Alexander als beschermheer aan onze Stichting verbonden is’ zegt Gellius Flieringa, directeur-bestuurder van de Oorlogsgravenstichting. ‘Wij denken met warme gevoelens terug aan de jaren dat Koningin Beatrix beschermvrouwe van onze Stichting was. Haar oprechte belangstelling voor ons werk was ons altijd tot steun.’

Mevrouw Van Wely en de heer Massar, vrijwilligers van de Stichting Oude Begraaf-plaats Gouda, verzorgden het algemene gedeelte van de rondleiding. Mevrouw Van Wely vertelde over de aula van de begraafplaats, die momenteel in gebruik is als particulier woonhuis. Boven de ingang van de aula staat de latijnse spreuk Memento Mori, hetgeen -vrij vertaald- betekent Denk aan je eigen sterfdag. Ook toonde zij het graf van het meisje Malva Marina Reijes, de dochter van de Chileense dichter Pablo Neruda, en vertelde zij het trieste verhaal achter dit graf. De heer Massar vertelde over de ontstaansgeschiedenis van de begraafplaats waarvan het besluit om die aan te leggen stamt uit 1829. De begraafplaats was nog niet klaar toen daar, in 1832, de eerste begrafenissen plaatsvonden. In 1835 werd een katholiek gedeelte aangelegd. Voorts vertelde de heer Massar over gebruiken rond begrafenissen. Ook liet hij enige bijzondere graftrommels en bloemenkransen zien die in het houten lokaal op de begraafplaats bewaard worden.

De heer P. Streng, consul van de Oorlogsgravenstichting, vertelde over de werkzaamheden van de Stichting en wees de kinderen op het bestaan van de jeugdwebsites Een leven verloren, het verhaal bewaard. Daar vinden zij informatie over oorlogsslachtoffers en erevelden. Informatie die ze kunnen gebruiken voor een presentatie of werkstuk. Vervolgens toonde de heer Steng de leerlingen enkele graven oorlogsslachtoffers die op de begraafplaats liggen. Hij vertelde onder andere een verhaal bij het graf van het 12-jarige jongetje Wim Kleinherenbrink die omgekomen is bij een bombardement op 6 november 1944. Daar legden de leerlingen allemaal een bloem ter nagedachtenis van hun leeftijdgenoot. Vervolgens liep de groep langs het graf van de verzetsstrijder Adriaan de Rijke, waar de heer Streng het volgende verhaal vertelde.

Adriaan de Rijke is geboren in Den Haag. In 1922 verhuisde het gezin naar Gouda. Daar woonden zij aan de Noothoven van Goorstraat. Adriaan was timmerman toen de oorlog uitbrak. In Gouda trof het gezin een groot drama. Bij een bombardement op 18 mei 1941 zijn de kinderen Josina, Leendert en Johannes De Rijke om het leven gekomen. Hun broer Adriaan nam actief deel aan het verzet tegen de Duitse bezetter en was toen niet thuis. Ook de ouders overleefden het bombardement. Adriaan hield zich bezig met de verspreiding van illegale bladen en het verzorgen van onderduikers. Hij was lid van de verzetsgroep van Bob Oosthoek. Deze groep was betrokken bij overvallen op distributiekantoren om op die manier aan bonnen voor onderduikers te komen. Na de mislukte overval op het distributiekantoor in Rijpwetering is Adriaan gearresteerd op 30 april 1944. Vanwege zijn verzetsactiviteiten werd hij ter dood veroordeeld en op 6 juni 1944 gefusilleerd in de duinen bij Overveen. Na de oorlog is Adriaan op verzoek van zijn ouders overgebracht naar Gouda en herbegraven op de oude gemeentelijke begraafplaats aan de Prins Hendrikstraat. Daar rust hij in één graf met zijn broers en zuster.

Alvorens tot onthulling van het certificaat over te gaan legde de heer Croll uit waarom de Oorlogsgravenstichting ertoe is overgegaan om Nederlandse en geallieerde oorlogsgraven ter adoptie door scholen aan te bieden. De reden hiervoor is dat de Tweede Wereldoorlog steeds verder van de beleving van de hedendaagse generaties af komt te staan. Na bijna 70 jaar zijn er ook steeds minder mensen, die deze periode zelf hebben meegemaakt. De nabestaanden van de gesneuvelden vallen weg. Toch blijft het belangrijk, niet te vergeten dat velen hun leven hebben gegeven voor de vrijheid, die Nederland in onze dagen kent. De Oorlogsgravenstichting zorgt ervoor, dat de graven blijvend onderhouden worden, maar daarnaast vindt de Stichting dat de verhalen van de gesneuvelden in herinnering gehouden moeten blijven. Hierdoor krijgt de oorlog ook voor latere generaties een gezicht.

De heer Veldhuijzen haakte hierop in door te vertellen over zijn ontmoeting met de zoon van één van de omgekomen inzittenden van het vliegtuig. Jaren geleden liep een man de school in met de vraag waar hij het graf van zijn vader zou kunnen vinden. De man legde uit dat hij de zoon was van een oorlogsvlieger die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Beesd was gesneuveld en dat dit de eerste keer was dat hij het graf van zijn vader kon bezoeken. De heer Veldhuijzen begeleidde de man naar de oude gemeentelijke begraafplaats aan de Veerweg waar bleek dat hij de zoon was van sergeant R. Bell. Sindsdien bleef de school contact houden met de zoon en vaak kwam hij speciaal voor de 4-meiherdenking naar Nederland.

Na de onthulling van het certificaat gingen drie leerlingen van groep 8, Hilde, Larissa en Ruben onder begeleiding van de directeur Veldhuijzen nog even naar de begraafplaats om de graven alvast in orde te maken voor de aanstaande dodenherdenking op zaterdag 4 mei 2013.