Veelgestelde vragen

Vindt u hier niet het antwoord op uw vragen, neemt u dan contact met ons op. Dat doet u door ons een E-mail of een brief te sturen. Ons postadres luidt:

Oorlogsgravenstichting
Postbus 85981
2508 CR  DEN HAAG

1. Wie zijn oorlogsslachtoffer?
2. Wie onderhoudt de oorlogsgraven in Nederland?
3. Hoe is het onderhoud van de Nederlandse oorlogsgraven geregeld in de rest van de wereld?
4. Welke soorten oorlogsgraven zijn er in Nederland?
5. Hoe vindt het onderhoud plaats?
6. Hoe controleert de Oorlogsgravenstichting de oorlogsgraven in Nederland?
7. De oorlogsgraven op onze begraafplaats zien er slecht uit terwijl ze op de grote geallieerde begraafplaatsen zoals in Margraten er perfect uitzien! Hoe komt dat toch?
8. Ik wil een graf adopteren. Kan dat?
9. Er hangt een groen bordje
10. Hoe weet ik of er op onze begraafplaats geallieerde graven zijn?
11. Organiseert de Oorlogsgravenstichting ook herdenkingen?
12. Onderhoudt de Oorlogsgravenstichting ook monumenten?

De statuten van de Oorlogsgravenstichting omschrijven het begrip 'oorlogsslachtoffer' als volgt:

militairen van de Nederlandse krijgsmacht die na 9 mei 1940 zijn gevallen en Nederlandse burgers die, hetzij metterdaad de vijand bestrijdende dan wel ten gevolge van hun handelingen of houding tegenover de vijand, het leven hebben verloren.

Ook Nederlandse militairen en burgers die door de overheid zijn uitgezonden en omgekomen tijdens humanitaire en/of vredesmissies, vallen onder de beschrijving.

In Nederland onderhoudt de Oorlogsgravenstichting ongeveer 7.000 Nederlandse oorlogsgraven. Daartoe behoren niet de talrijke particuliere oorlogsgraven omdat de Stichting daarover geen zeggenschap heeft. Voor deze graven is de rechthebbende van het graf - veelal familie - verantwoordelijk.

De Stichting verzorgt tevens ongeveer 8.000 graven van geallieerden die zich in Nederland op diverse gemeentelijke en bijzondere begraafplaatsen bevinden. De grote geallieerde erevelden in Nederland (waaronder de 'War Cemeteries' van de 'Commonwealth War Graves Commission') worden door de zusterorganisaties uit het betrokken land zelf onderhouden.

In meer dan 50 landen bevinden zich Nederlandse oorlogsgraven. In samenwerking met de lokale overheid of zusterorganisatie onderhoudt de Oorlogsgravenstichting de erevelden in Europa.
In Indonesië heeft de Oorlogsgravenstichting een eigen kantoor in Jakarta. Ongeveer 130 medewerkers zorgen voor het onderhoud van de zeven grote erevelden op Java.

De erevelden in Hongkong, Singapore, Ambon, Thailand en Myanmar (voormalig Birma) worden onderhouden door de zusterorganisatie de 'Commonwealth War Graves Commission'. Het ereveld van de Verenigde Naties in Korea wordt door de VN zelf onderhouden.

De Nederlandse oorlogsgraven die over de rest van de wereld verspreid liggen worden regelmatig gecontroleerd en onderhouden door de zorg van de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging ter plaatse.

In Nederland maken we administratief onderscheid tussen Stichtingsgraven (graven die in de loop der tijd eigendom zijn geworden van de Oorlogsgravenstichting), Rijksgraven (formeel in eigendom van het Koninkrijk der Nederlanden) en Particuliere graven (waarvan de familie eigenaar is).

Eens per jaar reinigt de technische dienst van de Oorlogsgravenstichting de Rijks- en Stichtingsgraven. Groot onderhoud zoals steenbreuk en renovatie worden ingepland en zo spoedig mogelijk uitgevoerd. De gemeente is verantwoordelijk voor het dagelijkse onderhoud, zoals het verwijderen van onkruid van de graven en het eventueel planten van seizoenbeplanting.

Het leggen van bloemen of kransen op 4 mei of andere gedenkdagen op Nederlandse danwel geallieerde oorlogsgraven - verspreid over Nederland - maakt geen deel uit van de periodieke verzorging.

Bij de controle van de oorlogsgraven krijgt de Oorlogsgravenstichting assistentie van honoraire medewerkers, zogenaamde 'consuls'. Consuls zijn veelal in dienst van de gemeente en contactpersoon voor de Stichting. De consul is verantwoordelijk voor het onderhoud van de oorlogsgraven in de gemeente en rapporteert jaarlijks aan de Stichting over de staat waarin de graven zich bevinden. De aanstelling van een consul berust op een officiële benoeming door de burgemeester.

Omdat de Oorlogsgravenstichting de oorlogsgraven eens per jaar (periodiek) reinigt komt het voor dat de graven er tussentijds minder fraai uitzien. Vaak laat de gemeente tussentijds de graven, bijvoorbeeld vlak voor 4 mei, nog eens schoonmaken. De vergelijking met grote (geallieerde) begraafplaatsen is overigens moeilijk te maken. Daar is dagelijks onderhoud.

Mocht u van plan zijn om bij de graven een herdenking te organiseren, dan raden wij u aan om van tevoren contact op te nemen met de Oorlogsgravenstichting of met de gemeente.

In principe is de zorg en het onderhoud van oorlogsgraven een taak van de Oorlogsgravenstichting en de gemeente. Mocht u toch zelf een graf of meerdere graven willen verzorgen, dan dient u dit altijd schriftelijk te melden bij de Oorlogsgravenstichting. Om de uniformiteit te waarborgen, is de verzorging van oorlogsgraven aan regels gebonden. Zo mag u uitsluitend seizoenbeplanting – eenjarigen -  planten of losse bloemen leggen. De steen reinigen is alleen toegestaan met warm water en wat zeep (en nooit met bijtende middelen).

Als een begraafplaats één of meerdere oorlogsgraven heeft, dan hangt er een groen bord met het opschrift "Nederlandse Oorlogsgraven" bij de ingang. Veel mensen denken bij 'oorlogsgraven' aan lange rijen uniforme stenen of kruizen. Zoals op de grote erevelden. Op de meeste begraafplaatsen in Nederland zijn de oorlogsgraven niet zo eenvoudig te ontdekken. Dat komt omdat ooit de familie van het slachtoffer of de lokale gemeenschap zelf de grafdekking (bijvoorbeeld zerk, stèle of kruis) heeft gekocht en geplaatst. En dan herkent u het oorlogsgraf niet. De consul in de gemeente beschikt over zogenaamde gemeentelijsten waarop de oorlogsgraven staan aangegeven.

Als een begraafplaats één of meerdere geallieerde oorlogsgraven heeft, dan hangt er een groen bordje met het opschrift "Oorlogsgraven van het Gemenebest – Commonwealth War Graves" bij de ingang.

De Stichting organiseert jaarlijks op 4 mei de Dodenherdenking op het ereveld Loenen (gemeente Apeldoorn). Aanvang: 14.00 uur. Voorafgaande aan de herdenkingsplechtigheid vindt om 11.30 uur een oecumenische dienst plaats in de kapel.
Het kantoor van de Stichting in Jakarta (Indonesië) organiseert de Dodenherdenking op het ereveld Menteng Pulo.
De Dodenherdenking op het Militair ereveld Grebbeberg wordt georganiseerd door de Koninklijke Landmacht (Regionaal Militair Commando Midden in Utrecht).  

De organisatie van de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam is in handen van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Statutair kan de Oorlogsgravenstichting geen financiële middelen aanwenden voor het onderhouden of renoveren van de talloze herdenkingsmonumenten in Nederland. Wel onderhoudt de Stichting sommige grafmonumenten en monumenten op haar erevelden en erehoven. Herdenkingsmonumenten vallen niet onder de zorg en verantwoordelijkheid van de Oorlogsgravenstichting. Meer informatie over monumenten in Nederland kunt u vinden op www.oorlogsmonumenten.nl.